Smješteni u dvije države, sa skoro 500 kilometara udaljenosti, Lukavac u Bosni i Hercegovini i Bor u Srbiji povezuju zajednički problemi. Prvi je industrijski grad u kom se kopa ugalj a proizvode koks, benzol, katran, amonijum sulfat, soda... U drugom je smješten jedan od najvećih evropskih rudnika bakra i zlata. Stanovnici oba grada već decenijama udišu supstance od kojih češće oboljevaju od raka. Iako posljedice osjećaju svi, među njima postoje zajednice koje su u znatno lošijem položaju. Uz sama postojenja smještena su naselja Roma i drugih nacionalnih manjina.

Međunarodni dan Roma svakog 8. aprila okrene reflektore ka ovoj zajednici. Slika o Romima u Srbiji je još uvek jednolična, ali mi smo zabeležili nešto drugačije priče.

Prema trenutnim statistikama, 7% đaka u Srbiji nije obuhvaćeno obaveznim osnovnim obrazovanjem. Kada je reč o romskoj nacionalnoj manjini, čak 15% ne upiše osnovnu školu.

Nedostatak uslova za normalan život sinonim je za romska naselja koja se i inače suočavaju sa činjenicom da ni u 21. veku nemaju vodu i struju. U vreme korona virusa, strah da će upravo ova naselja biti najveća žarišta, delili su i Romi i većinska zajednica ali i stručni štabovi. 

Svake godine 6. maj Romi željno iščekuju. Ovaj Đurđevdan niški Romi ipak provode drugačije, u skladu sa epidemiološkom situacijom u Srbiji i preporukama epidemiologa. Srećan Đurđevdan, Bahtalo Ederlezi!

Uprkos proglašenim merama izolacije i zabrane masovnog okupljanja građana, u romskim naseljima u Bugarskoj one nisu poštovane. Čak je i jedna romska svadba trajala tri dana. Zbog toga posebni timovi medicinskih i humanitarnih ekipa koji edukuju Rome o preporučenim merama kriznog štaba.